İzmir Gazetesi

Adı hüzünle anılan Sonbahar mevsiminin en güzel ayıdır Eylül.

Eylül, Süryanice üzüm anlamındaki aylül’den gelmekte olup, “üzüm ayı” dır. Hristiyanlar da Eylül’e “ İstavroz ayı” , Karadeniz de ise “ İstavrit ayı”  denmektedir.

İngilizce "Semptember" yani, eylül kelimesi Romalılar zamanında 7 anlamına gelen "septem" kelimesinden gelmekte olup Romalıların takvimine göre 7. ay eylül ayıdır.

Anglo Saxonlar ise "Arpa Ayı" diye adlandırır, aynı zamanda hasadı da Eylül’de yaptıklarından “hasat ayı” dır.

Akadlıların altıncı ayıdır. Ve Eylül akadca sevinçten haykırmak anlamına gelir.

Doğada Eylül, sarı renktir. Sarı güzeldir, sarı renk şiirseldir. 

*** 

Murathan Mungan’ın Rübai’lerinde yaşanmışlıktır Eylül; 

”eylüle girdim eylüle girdim  
her ömrün bir eylülü vardır  
onca yaşadım  
şimdi bildim” 

***

Lise yıllarında Edebiyat öğretmenlerimizin sorduğu sorudur Eylül.  

“- Sizin oralarda Eylül nasıl geçer ?” Herkesin cevabı kendi yaşantısında saklıdır. 

“ - Anadolu’da Kavak ağaçları Altın sarısı yapraklarını döker, İnsanlarımız kışa hazırlık için durmaksızın çalışırlar. Bağı olanların bağ bozumudur, üzümlerin kesildiği, cevizlerin, bademlerin toplandığı, pekmez kaynatıldığı zamandır. Çocuklar hep okula bir hafta geç başlarlar. Çünkü bağlarda işler bitirilememiştir. Okulların açılması ile birlikte Çocuk sesleri yaşama canlılık verir, Sokaklar, Caddeler Meydanlar çocukların ve onlara okul alışverişi yapmak için koşturan ailelerinin sesleriyle dolup taşar.”  

***

Alpay’ın sesi kulaklarımızda hala var olan şarkısının adıdır Eylül. Tatilde ayrı kalınan sevgiliye kavuşma ihtimalidir. Eylül yaz ayrılıklarının buluşma ayıdır. Eylül, gelmesi beklenen sevgiliye duyulan özlemdir. 

“Eylülde gel Eylülde okul yoluna

Konuşmadan yürüyelim gireyim koluna

 Görenler dönmüş hem de mutlu diyecekler

Ağaçlar sevinçten başımıza konfeti gibi

Yaprak dökecekler “  
 
 

*** 

Mehmet Rauf’un essiz romanının adıdır Eylül.

“ Eylül’den ne beklenir? “

“ tekrar hayata yeniden başlamak isteği, gelecekte tekrar yaz olmak emelidir Eylül.” 

***

Geride bırakılan bunaltıcı  yaz sıcağının ardından, akşam saatlerinde havanın bizleri hafif üşütmesidir. Bülent Ortaçgil’in sevdiği kadına yazdığı şarkıda kesişmeyen yollardır. 

“onca yıl sen burada  
onca yıl ben burada  
yollarımız hiç kesişmemiş  
şu eylül akşamı dışında”   

*** 

Anadolu da eski bir gelenektir Güz düğünleri, Düğünlere, bayramlara en yakışan aydır, Geçmişte Padişahların evlenen gençlere bir akçe verdiği düğünlerde Hasat sonrası gelecek için en güzel çoşkular yaşanır. Güz düğünleri Eylül’de yapılır. 

*** 

Nazım Hikmet Barış günleri, her yılın 2-3 Eylül tarihlerinde yapılır. Büyük Anadolu şairi Nazım Hikmet, eşi Piraye için yazdığı saat 21 Şiirlerinden, 25 Eylül 1945 tarihli şiirinde, eşine “ seni düşünmek güzel ve ümitli bir şey” der.      

“Saat 21.  
Meydan yerinde kampana vurdu,  
nerdeyse koğuşların kapıları kapanır.  
Bu sefer hapislik uzun sürdü biraz :  
8 yıl...  
Yaşamak : ümitli bir iştir, sevgilim,  
yaşamak :  
seni sevmek gibi ciddî bir iştir... “

***

Ve İzmir’de Eylül.

9 Eylül 1922.

Dokuz Eylül Anadolu İnsanının  Özgürlüğe adımını attığı tarihin başlangıcıdır.

19 Mayıs 1919'da Samsun'da başlayan Ulusal Kurtuluş Savaşı yolculuğu,

9 Eylül 1992'de İzmir'de sona ermiştir.